Een blinde vlek in de GGZ 9 maart 2021

Op 9 maart vond er weer een digitale onderzoekersbijeenkomst plaats binnen het actieplatform Herstel voor Iedereen! Allereerst trapte Jeanet Nieuwenhuis van GGNet af met een presentatie over haar promotieonderzoek met als titel ‘een blinde vlek in de ggz’. In deze presentatie gaf Jeanet een beeld van de prevalentie en stand van zaken van mensen met een licht verstandelijke beperking (lvb) die in zorg zijn binnen de ggz.

Mensen vallen onder de definitie van een licht verstandelijke beperking wanneer ze een IQ hebben tussen de 50 en 85. Bij deze groep wordt aangenomen dat de zorg niet altijd optimaal aansluit op hun niveau en dat aanpassingen in de zorg nodig zijn om deze groep optimaal te bedienen. Jeanet heeft daarom in haar onderzoeken meer inzicht proberen te geven in hoeveel mensen binnen de ggz voldoen aan lvb en in hoeverre dit samenhangt met incidenten binnen de zorg.

In eerste instantie heeft Jeanet via een literatuuronderzoek geprobeerd inzicht te krijgen in de situatie en stand van zaken van mensen met lvb die in zorg zijn. Uit dit literatuuronderzoek kwam naar voren dat hier weinig onderzoek over is gepubliceerd en dat er veel over dit thema nog onbekend is. Licht verstandelijke beperking binnen de ggz kan daarmee met recht ‘een blinde vlek’ worden genoemd.

Op basis van deze informatie is in eerste instantie gekeken hoeveel mensen binnen de F-ACT teams en opname klinieken voldoen aan de criteria voor lvb. Hiervoor is gebruik gemaakt van de screener voor intelligentie en licht verstandelijke beperking (SCIL) om hier een beeld van te krijgen. Uit deze evaluatie kwam naar voren dat bij ruim 40% van cliënten met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA) een vermoeden is van een licht verstandelijke beperking. Daarnaast bleek dat in zwaardere zorgvoorzieningen significant hogere aantallen cliënten voldoen aan de criteria voor lvb: hoe zwaarder de zorg, hoe vaker er dus sprake is van lvb.

Ook is er onderzoek gedaan naar de associatie tussen lvb en trauma. Uit dit onderzoek kwam naar voren dat trauma significant vaker voorkwam bij mensen met EPA die hoger scoorden op de SCIL dan bij mensen die lager scoorden op de SCIL. Dit betekent dat mensen met lvb relatief vaker last hebben van trauma gerelateerde klachten.

Tot slot is door GGNet onderzocht in hoeverre er sprake is van incidenten en agressie bij mensen met lvb in vergelijking tot cliënten die niet voldoen aan de criteria van lvb. Uit dat onderzoek kwam naar voren dat cliënten met lvb significant vaker in aanraking komen met meerdere incidenten binnen de voorziening waarin ze in zorg zijn vergeleken met andere cliënten. Er is daarnaast significant sprake van gedwongen opname bij cliënten met lvb. Ook bleek dat er significant vaker sprake is van agressie bij cliënten met lvb.

Dit onderzoek geeft belangrijke indicaties over het feit dat een licht verstandelijke beperking vaak voorkomt in de ggz en dat dit ook tot problemen kan leiden in de behandeling. Wederzijds onbegrip tussen cliënt en behandelaar, maar ook onvoldoende aanpassing van de zorg aan het niveau van mensen met een vermoeden van lvb speelt hier waarschijnlijk een belangrijke rol in. Jeanet pleit daardoor voor systematisch screenen van lvb bij cliënten tijdens de intake en wilt zich in vervolgonderzoek focussen op het aanpassen van de behandeling voor mensen met een lvb. Uit de discussie die uit de presentatie volgden kwamen ook nog uitdagingen naar voren over de risico’s van het screenen naar lvb via de SCIL. Cliënten weigeren vaak om een intelligentie test af te nemen en dit risico kan potentieel ook aanwezig zijn bij de SCIL. Het is daardoor goed om ook aandacht te geven aan dit aspect. Verder werd ook geopperd om te inventariseren in hoeverre de behandeling ook niet goed aansluit bij cliënten met hoogbegaafdheid. Dit waren interessante punten om op verder te bouwen door middel van onderzoek.

Cookie-instellingen